جراحی فتق دیسک گردن

فتق دیسک گردن یکی از مشکلات شایع ستون فقرات در ناحیه گردنی است که می‌تواند باعث درد شدید، بی‌حسی و محدودیت حرکتی در گردن و اندام‌های فوقانی شود. زمانی که دیسک بین مهره‌ای در ناحیه گردن آسیب می‌بیند، بخش داخلی آن که حالتی ژل مانند دارد از لایه بیرونی خارج شده و به اعصاب اطراف فشار وارد می‌کند. این فشار می‌تواند موجب درد گردن، انتشار درد به شانه و بازو، گزگز دست‌ها و حتی ضعف عضلات شود. در برخی موارد که درمان‌های محافظه‌کارانه مؤثر نباشند، جراحی فتق دیسک گردن به عنوان یک گزینه درمانی مطرح می‌شود.

درک درست این بیماری، شناخت علائم و آگاهی از روش‌های درمانی به بیماران کمک می‌کند تا در زمان مناسب برای درمان اقدام کنند. تشخیص و انتخاب بهترین روش درمانی باید توسط متخصص ستون فقرات انجام شود تا از پیشرفت بیماری و آسیب‌های عصبی جلوگیری شود. تا پایان این مقاله از از دکتر حسن محمدی، بهترین متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات در تهران همراه ما باشید.

آناتومی دیسک گردن

ستون فقرات انسان از مجموعه‌ای از استخوان‌ها به نام مهره تشکیل شده است که روی هم قرار گرفته‌اند و از نخاع محافظت می‌کنند. در مجموع 24 مهره متحرک در ستون فقرات وجود دارد که بخش گردنی آن شامل 7 مهره است. این مهره‌ها با نام‌های C1 تا C7 شناخته می‌شوند و وظیفه نگهداری و حرکت دادن سر را بر عهده دارند.

بین هر دو مهره یک دیسک بین مهره‌ای قرار دارد. دیسک‌ها ساختارهایی انعطاف‌پذیر هستند که نقش ضربه‌گیر را در ستون فقرات ایفا می‌کنند و مانع از ساییده شدن مهره‌ها به یکدیگر می‌شوند. هر دیسک از دو بخش اصلی تشکیل شده است؛ بخش خارجی که ساختاری محکم و فیبری دارد و بخش داخلی که ماده‌ای ژله‌ای و نرم به نام هسته دیسک است.

در ناحیه گردن، اعصاب نخاعی از میان مهره‌ها خارج شده و به سمت شانه‌ها، بازوها و دست‌ها می‌روند. زمانی که دیسک دچار پارگی یا بیرون‌زدگی می‌شود، این ماده ژله‌ای می‌تواند به اعصاب فشار وارد کند. در چنین شرایطی فرد ممکن است علائم مختلفی را تجربه کند و در موارد پیشرفته نیاز به جراحی فتق دیسک گردن پیدا کند.

فتق دیسک گردن چگونه ایجاد می‌شود؟

فتق دیسک زمانی رخ می‌دهد که بخش داخلی ژله‌ای دیسک از لایه بیرونی آن بیرون بزند. این وضعیت معمولاً در اثر فشار زیاد یا آسیب به دیسک ایجاد می‌شود. در واقع می‌توان آن را به یک شیرینی ژله‌ای تشبیه کرد که با فشار دادن آن، مواد داخلی از پوسته بیرونی خارج می‌شود.

در ناحیه گردن این بیرون‌زدگی می‌تواند باعث فشار بر اعصاب نخاعی شود. این فشار عامل اصلی درد و علائم عصبی در بیماران است. در بسیاری از موارد، این مشکل در ابتدا با درد گردن شروع می‌شود و سپس به سمت شانه و دست‌ها انتشار پیدا می‌کند.

اگر فشار بر عصب شدید باشد و علائم عصبی پیشرفت کند، ممکن است پزشک انجام جراحی فتق دیسک گردن را برای کاهش فشار روی عصب و جلوگیری از آسیب دائمی پیشنهاد دهد.

علائم فتق دیسک گردن

علائم فتق دیسک گردن بسته به شدت آسیب و میزان فشار بر اعصاب می‌تواند متفاوت باشد. برخی بیماران تنها درد خفیف گردن را تجربه می‌کنند، در حالی که برخی دیگر دچار علائم شدیدتری می‌شوند.

شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

– درد شدید و مزمن در ناحیه گردن
– انتشار درد به شانه‌ها و بازوها
– بی‌حسی در دست‌ها یا انگشتان
– گزگز و مورمور شدن انگشتان
– ضعف عضلات دست و بازو
– کاهش قدرت در گرفتن اشیا
– محدود شدن حرکات گردن

در برخی موارد پیشرفته، بیمار ممکن است در انجام کارهای ساده مانند نوشتن، گرفتن اشیا یا بالا بردن دست‌ها دچار مشکل شود. در چنین شرایطی بررسی دقیق توسط پزشک ضروری است و در صورت عدم پاسخ به درمان‌های اولیه ممکن است جراحی فتق دیسک گردن به عنوان یک گزینه درمانی مطرح شود.

علت ایجاد فتق دیسک گردن

فتق دیسک گردن معمولاً به دلیل ترکیبی از عوامل مختلف ایجاد می‌شود. یکی از مهم‌ترین این عوامل افزایش سن است. با بالا رفتن سن، دیسک‌ها به تدریج آب خود را از دست می‌دهند و انعطاف‌پذیری آن‌ها کاهش می‌یابد. این تغییرات باعث می‌شود دیسک‌ها راحت‌تر دچار پارگی یا بیرون‌زدگی شوند.

عوامل دیگری نیز می‌توانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند. یکی از این عوامل وارد شدن ضربه یا آسیب به گردن است. تصادفات رانندگی، سقوط از ارتفاع یا ضربه ناگهانی به گردن می‌تواند باعث ایجاد فتق دیسک شود.

حرکات ناگهانی گردن نیز از عوامل مهم به شمار می‌روند. چرخش سریع یا کشش شدید گردن می‌تواند فشار زیادی به دیسک وارد کند و باعث پارگی آن شود. در برخی افراد این مشکل به تدریج و در طول چند هفته یا چند ماه ایجاد می‌شود.

سبک زندگی نیز نقش مهمی در سلامت دیسک‌ها دارد. افرادی که فعالیت بدنی کمی دارند، رژیم غذایی نامناسبی دارند یا از دخانیات استفاده می‌کنند بیشتر در معرض مشکلات ستون فقرات قرار دارند. مصرف دخانیات باعث کاهش جریان خون در دیسک‌ها می‌شود و روند فرسایش آن‌ها را تسریع می‌کند.

وضعیت نامناسب بدن هنگام نشستن یا کار کردن نیز می‌تواند فشار زیادی به گردن وارد کند. افرادی که مدت طولانی با تلفن همراه یا کامپیوتر کار می‌کنند و سر خود را به سمت جلو خم می‌کنند بیشتر در معرض این مشکل هستند.

بلند کردن اجسام سنگین به روش نادرست یا انجام حرکات تکراری نیز می‌تواند فشار زیادی بر ستون فقرات گردنی وارد کند. در برخی موارد این فشارها در نهایت باعث آسیب دیسک و نیاز به جراحی فتق دیسک گردن می‌شود.

تشخیص فتق دیسک گردن

برای تشخیص دقیق این بیماری، پزشک ابتدا شرح حال کامل بیمار را بررسی می‌کند و سپس معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. در معاینه معمولاً قدرت عضلات، حس دست‌ها و رفلکس‌های عصبی بررسی می‌شود.

در صورت نیاز، پزشک ممکن است انجام تصویربرداری را توصیه کند. مهم‌ترین روش تصویربرداری برای تشخیص این بیماری MRI است. این روش می‌تواند وضعیت دیسک‌ها، اعصاب و نخاع را با دقت بالا نشان دهد.

در برخی موارد نیز از سی‌تی‌اسکن یا عکس‌برداری ساده استفاده می‌شود. پس از بررسی نتایج آزمایش‌ها، پزشک تصمیم می‌گیرد که آیا بیمار با درمان‌های غیرجراحی بهبود پیدا می‌کند یا نیاز به جراحی فتق دیسک گردن دارد.

درمان غیر جراحی فتق دیسک گردن

در بسیاری از بیماران، فتق دیسک گردن بدون نیاز به جراحی قابل درمان است. اولین مرحله درمان معمولاً شامل استراحت نسبی و کاهش فعالیت‌هایی است که باعث تشدید درد می‌شوند.

استفاده از داروهای ضدالتهاب و مسکن می‌تواند به کاهش درد کمک کند. همچنین گرم کردن موضع دردناک ممکن است باعث کاهش اسپاسم عضلات گردن شود. در برخی موارد پزشک استفاده از گردنبند طبی را برای مدت کوتاه توصیه می‌کند تا حرکات گردن محدود شود.

فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین روش‌های درمان غیرجراحی است. در این روش، تمرینات خاصی برای تقویت عضلات گردن و افزایش انعطاف‌پذیری آن طراحی می‌شود. این تمرینات می‌توانند فشار روی دیسک را کاهش داده و به بهبود علائم کمک کنند.

متخصص فیزیوتراپی ممکن است از روش‌های مختلفی مانند تمرینات اصلاحی، منوال تراپی، الکتروتراپی، لیزر درمانی و سوزن خشک استفاده کند. این روش‌ها در کاهش درد و بهبود عملکرد گردن مؤثر هستند.

در بسیاری از بیماران، این درمان‌ها می‌توانند علائم را به میزان قابل توجهی کاهش دهند و نیاز به جراحی فتق دیسک گردن را برطرف کنند.

چه زمانی جراحی فتق دیسک گردن ضروری است؟

اگر درمان‌های غیرجراحی نتوانند علائم بیمار را بهبود دهند، پزشک ممکن است انجام جراحی را توصیه کند. معمولاً اگر بیمار پس از 6 تا 8 هفته درمان محافظه‌کارانه همچنان درد شدید داشته باشد، گزینه جراحی بررسی می‌شود.

وجود ضعف عضلانی در دست یا بازو یکی از مهم‌ترین دلایلی است که می‌تواند نیاز به جراحی فتق دیسک گردن را مطرح کند. اگر این ضعف به مرور زمان بیشتر شود یا بهبود پیدا نکند، جراحی می‌تواند برای جلوگیری از آسیب دائمی عصب ضروری باشد.

همچنین اگر درد بیمار آنقدر شدید باشد که فعالیت‌های روزمره او را مختل کند و کیفیت زندگی را کاهش دهد، جراحی ممکن است بهترین گزینه درمانی باشد.

روش‌های جراحی فتق دیسک گردن

چند روش مختلف برای درمان جراحی این بیماری وجود دارد که انتخاب آن‌ها به محل فتق، شدت فشار بر عصب و وضعیت کلی بیمار بستگی دارد.

یکی از رایج‌ترین روش‌ها دیسککتومی قدامی گردن همراه با فیوژن (ACDF) است. در این روش جراح از جلوی گردن به دیسک دسترسی پیدا می‌کند، بخش آسیب‌دیده دیسک را خارج می‌کند و سپس مهره‌ها را با استفاده از پیوند استخوان یا ایمپلنت به هم متصل می‌کند. این روش میزان موفقیت بالایی دارد و یکی از متداول‌ترین انواع جراحی فتق دیسک گردن محسوب می‌شود.

روش دیگر لامینوفورامینوتومی خلفی است که از پشت گردن انجام می‌شود. در این روش بدون انجام فیوژن، فضای بیشتری برای عصب ایجاد می‌شود و فشار از روی آن برداشته می‌شود. انتخاب این روش به محل فتق دیسک و شرایط بیمار بستگی دارد.

در برخی موارد نیز ممکن است از روش‌های کم‌تهاجمی استفاده شود که با برش کوچک‌تر انجام می‌شوند و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارند.

تصمیم‌گیری برای جراحی

یکی از پرسش‌های رایج بیماران این است که چه زمانی باید تصمیم به جراحی بگیرند. پاسخ این سؤال برای هر بیمار متفاوت است و به شدت علائم، میزان فعالیت روزانه، شرایط شغلی و وضعیت عمومی بدن بستگی دارد.

برخی بیماران می‌توانند درد خود را با درمان‌های غیرجراحی کنترل کنند و ترجیح می‌دهند از جراحی اجتناب کنند. در مقابل، برخی دیگر به دلیل شدت درد یا محدودیت در انجام فعالیت‌های روزمره تصمیم به انجام جراحی فتق دیسک گردن می‌گیرند.

اگر ضعف عضلانی قابل توجه وجود داشته باشد، معمولاً جراحی زودتر توصیه می‌شود تا از آسیب دائمی عصب جلوگیری شود.

جمع‌بندی

فتق دیسک گردن یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که می‌تواند باعث درد گردن، انتشار درد به بازوها، بی‌حسی و ضعف عضلات شود. این مشکل زمانی رخ می‌دهد که بخش داخلی دیسک از لایه بیرونی آن خارج شده و به اعصاب فشار وارد کند.

در بسیاری از موارد، درمان‌های غیرجراحی مانند دارودرمانی، استراحت، استفاده از گردنبند طبی و فیزیوتراپی می‌توانند علائم را بهبود دهند. اما در صورتی که این روش‌ها مؤثر نباشند یا ضعف عصبی ایجاد شود، جراحی فتق دیسک گردن می‌تواند گزینه مناسبی برای درمان باشد.

انتخاب روش مناسب درمان باید توسط پزشک متخصص و بر اساس شرایط هر بیمار انجام شود تا بهترین نتیجه درمانی حاصل شود.

من دکتر حسن محمدی، متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات هستم. بیش از ۱۵ سال است که در حوزه‌ی درمان و جراحی بیماری‌های مغزی، نخاعی و ستون فقرات فعالیت می‌کنم و همواره تلاش کرده‌ام با بهره‌گیری از دانش روز، تجربه‌ بالینی و تکنولوژی‌های نوین، بهترین مسیر درمانی را برای بیمارانم فراهم کنم.

در این سال‌ها افتخار داشته‌ام که در کنار تیم توانبخشی بیمارستان رفیده، به‌عنوان عضو اصلی تیم درمان بیماران دچار ضایعات مغزی و نخاعی فعالیت کنم. هر روز در کنار این بیماران، معنای واقعی صبر، امید و اراده را لمس کرده‌ام و همین تجربه‌ها، انگیزه‌ی من را برای ادامه‌ی مسیر دوچندان کرده است.

در حال حاضر ریاست بیمارستان توانبخشی رفیده را بر عهده دارم و در کنار کار درمانی، در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و دانشگاه آزاد اسلامی به آموزش دانشجویان می‌پردازم. باور دارم انتقال تجربه و تربیت نسل آینده پزشکان، بخشی جدایی‌ناپذیر از رسالت حرفه‌ای من است.

برای من، پزشکی فقط یک تخصص نیست؛ راهی است برای خدمت، بازگرداندن امید و کمک به بیماران تا بتوانند دوباره زندگی عادی و شایسته‌ای را تجربه کنند.

اگر در مسیر درمان دچار تردید هستید یا به دنبال مشاوره‌ای مطمئن برای بیماری‌های مغز، نخاع یا ستون فقرات می‌گردید، با اطمینان می‌گویم که در این مسیر همراهتان خواهم بود.