رفع فشار دیسک کمر از روی نخاع از طریق لیزر چگونه امکان پذیر است؟
ستون فقرات یکی از مهمترین بخشهای سیستم اسکلتی بدن انسان است که نقش اساسی در حفظ تعادل بدن، حرکت و محافظت از نخاع دارد. بسیاری از مشکلات حرکتی و دردهای اسکلتی به اختلالات این ناحیه مربوط میشوند و یکی از شایعترین آنها فشار دیسک کمر است. این مشکل میتواند باعث درد، بیحسی، ضعف عضلات و محدود شدن فعالیتهای روزمره شود و در صورت عدم درمان مناسب، کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
ستون فقرات از مجموعهای از مهرهها تشکیل شده است که از قاعده جمجمه آغاز شده و تا ناحیه لگن ادامه پیدا میکند. این ساختار مانند یک ستون انعطافپذیر عمل میکند و وزن بدن را به پاها منتقل میکند. در صورتی که هر یک از اجزای این ساختار دچار آسیب شود، ممکن است مشکلاتی مانند فشار دیسک کمر ایجاد شود.
در ساختمان ستون فقرات ۷ مهره گردنی، ۱۲ مهره سینهای، ۵ مهره کمری، ۵ مهره خاجی و در نهایت دنبالچه وجود دارد. بین هر دو مهره دیسک بین مهرهای قرار دارد که ساختاری نرم و ضربهگیر دارد. این دیسکها باعث کاهش اصطکاک بین مهرهها شده و حرکت طبیعی ستون فقرات را امکانپذیر میکنند. زمانی که این دیسکها دچار آسیب یا بیرونزدگی شوند، ممکن است باعث ایجاد فشار دیسک کمر شوند. تا پایان این مقاله از از دکتر حسن محمدی، بهترین متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات در تهران همراه ما باشید.
ساختار دیسک بین مهرهای
دیسک بین مهرهای از دو بخش اصلی تشکیل شده است. بخش داخلی آن یک ماده ژلاتینی نرم است که انعطافپذیری بالایی دارد و بخش خارجی آن یک لایه فیبری محکم است که این ماده ژلاتینی را در مرکز دیسک نگه میدارد.
این لایه فیبری نقش بسیار مهمی در حفظ ساختار دیسک دارد. در صورتی که این لایه دچار پارگی یا ضعف شود، ماده ژلاتینی داخلی میتواند به سمت بیرون حرکت کند. در چنین شرایطی ممکن است به نخاع یا ریشههای عصبی فشار وارد شود و مشکل فشار دیسک کمر ایجاد گردد.
دیسکها علاوه بر کاهش اصطکاک بین مهرهها، نقش مهمی در جذب ضربه دارند. هنگام راه رفتن، نشستن یا بلند کردن اجسام، فشار زیادی به ستون فقرات وارد میشود و دیسکها مانند ضربهگیر این فشار را جذب میکنند. به همین دلیل سلامت دیسکها برای عملکرد طبیعی ستون فقرات بسیار مهم است.
چرا فشار دیسک کمر ایجاد میشود؟
با افزایش سن، دیسکهای بین مهرهای به تدریج آب خود را از دست میدهند و انعطافپذیری آنها کاهش پیدا میکند. این فرآیند طبیعی میتواند باعث ضعیف شدن دیواره دیسک شود و احتمال بیرونزدگی آن را افزایش دهد. در چنین شرایطی ممکن است فرد دچار فشار دیسک کمر شود.
علاوه بر افزایش سن، عوامل مختلفی میتوانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند. فعالیتهای شغلی سنگین، نشستن طولانی مدت، بلند کردن اجسام سنگین، وضعیت نامناسب بدن هنگام نشستن یا ایستادن و اضافه وزن از جمله عواملی هستند که میتوانند احتمال بروز فشار دیسک کمر را افزایش دهند.
عوامل ژنتیکی نیز در بروز این بیماری نقش دارند. در برخی افراد، به دلیل ساختار ژنتیکی، دیسکها زودتر دچار فرسایش میشوند و احتمال ایجاد فشار دیسک کمر در آنها بیشتر است. همچنین برخی بیماریهای زمینهای مانند روماتیسم میتوانند باعث آسیب دیسکها شوند.
چرا دیسک در ناحیه کمر بیشتر دچار مشکل میشود؟
مهرههای سینهای به دلیل اتصال به دندهها و تشکیل قفسه سینه تحرک کمتری دارند. به همین دلیل بیرونزدگی دیسک در این ناحیه کمتر دیده میشود. اما مهرههای کمری و گردنی تحرک بیشتری دارند و وزن بیشتری را نیز تحمل میکنند.
به همین دلیل احتمال بروز فشار دیسک کمر در این ناحیه بیشتر است. بسیاری از بیماران به دلیل درد در ناحیه کمر و انتشار آن به پاها به پزشک مراجعه میکنند که در بسیاری از موارد علت آن فشار دیسک کمر است.
همچنین تصادفات رانندگی، به ویژه هنگام ترمزهای ناگهانی، میتوانند باعث آسیب به دیسکها شوند. در چنین شرایطی ممکن است فرد به طور ناگهانی دچار فشار دیسک کمر یا مشکلات دیسک گردن شود.
علائم فشار دیسک کمر
علائم این بیماری در افراد مختلف متفاوت است و به میزان فشار وارد شده به عصب بستگی دارد. برخی افراد تنها درد خفیف در ناحیه کمر دارند، در حالی که در برخی دیگر علائم شدیدتری مشاهده میشود.
از مهمترین علائم فشار دیسک کمر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
درد در ناحیه پایین کمر
انتشار درد به باسن یا پاها
بیحسی یا گزگز در پاها
ضعف عضلات اندام تحتانی
افزایش درد هنگام نشستن طولانی
درد هنگام خم شدن یا بلند کردن اجسام
در برخی موارد، فشار دیسک کمر میتواند باعث ایجاد درد سیاتیکی شود. در این حالت درد از ناحیه کمر به سمت باسن و پا انتشار پیدا میکند.
روشهای تشخیص فشار دیسک کمر
برای تشخیص دقیق فشار دیسک کمر ابتدا پزشک شرح حال بیمار را بررسی میکند. در این مرحله درباره محل درد، شدت آن، مدت زمان درد و علائم همراه سؤال میشود.
پس از آن معاینه فیزیکی انجام میشود. در معاینه، وضعیت حرکتی ستون فقرات، قدرت عضلات، حس اندامها و رفلکسهای عصبی بررسی میشود. در صورت نیاز ممکن است از روشهای تصویربرداری مانند MRI یا سیتیاسکن برای بررسی دقیقتر فشار دیسک کمر استفاده شود.
درمان فشار دیسک کمر
در بسیاری از موارد، فشار دیسک کمر با روشهای غیرجراحی قابل درمان است. درمان در مراحل اولیه معمولاً شامل دارودرمانی، فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی است.
از مهمترین روشهای درمان غیرجراحی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مصرف داروهای ضد درد و ضد التهاب
فیزیوتراپی
انجام تمرینات تقویتی و کششی
کاهش وزن
اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن
پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
این اقدامات میتوانند باعث کاهش فشار روی دیسک و بهبود علائم فشار دیسک کمر شوند.
چه زمانی جراحی لازم است؟
گاهی با وجود انجام درمانهای غیرجراحی، علائم بیمار ادامه پیدا میکند. اگر درد شدید باشد یا علائم عصبی ایجاد شود، ممکن است جراحی توصیه شود.
در برخی موارد خاص، فشار دیسک کمر میتواند باعث مشکلات جدیتری شود که نیاز به جراحی فوری دارند. از جمله این موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اختلال در راه رفتن
ضعف شدید عضلات
اختلالات ادراری
بیاختیاری مدفوع
اختلالات جنسی
ناپایداری ستون فقرات
در چنین شرایطی لازم است بیمار توسط متخصص بررسی شود. دکتر حسن محمدی به عنوان جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات میتواند با بررسی دقیق وضعیت بیمار، بهترین روش درمان فشار دیسک کمر را انتخاب کند.
روشهای جراحی فشار دیسک کمر
روشهای مختلفی برای درمان جراحی فشار دیسک کمر وجود دارد. انتخاب روش مناسب به شرایط بیمار و شدت بیماری بستگی دارد.
برخی از این روشها عبارتاند از:
تزریقهای موضعی در اتاق عمل مانند بلوک فورامینال و اپیدورال
جراحی لامینکتومی برای کاهش فشار روی نخاع
برداشتن میکروسکوپی دیسک بیرون زده
فیکس کردن مهرهها با پیچ
درمان با لیزر
هدف اصلی این جراحیها کاهش فشار روی ریشههای عصبی و درمان فشار دیسک کمر است.
درمان فشار دیسک کمر با لیزر (PLDD)
یکی از روشهای نوین در درمان فشار دیسک کمر روش PLDD یا لیزر دیسک است. این روش یک تکنیک کمتهاجمی محسوب میشود و در برخی بیماران نتایج بسیار خوبی دارد.
در این روش بدون ایجاد برش جراحی و تنها با استفاده از یک سوزن مخصوص وارد مرکز دیسک میشوند. این کار در اتاق عمل و تحت هدایت دستگاه تصویربرداری انجام میشود.
پس از قرار گرفتن سوزن در محل مناسب، انرژی لیزر به داخل دیسک تابانده میشود. این انرژی باعث تبخیر بخشی از هسته دیسک شده و فشار داخل دیسک کاهش مییابد. در نتیجه فشار از روی عصب برداشته شده و علائم فشار دیسک کمر کاهش پیدا میکند.
این روش معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار نیاز به بیهوشی عمومی ندارد. بسیاری از بیماران پس از انجام این روش کاهش درد را تجربه میکنند.
چه افرادی برای لیزر دیسک مناسب نیستند؟
با وجود مزایای این روش، همه بیماران برای درمان لیزری مناسب نیستند. در برخی شرایط استفاده از این روش توصیه نمیشود.
از جمله مواردی که انجام لیزر برای فشار دیسک کمر مناسب نیست عبارتاند از:
دیسکهای بزرگ که وارد کانال نخاعی شدهاند
وجود قطعه آزاد دیسک در کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی
دیسکهای عود کرده
دیسکهای کلسیفیه در افراد مسن
وجود عفونت در ستون فقرات
ناپایداری مهرهها
در این موارد ممکن است روشهای دیگر جراحی برای درمان فشار دیسک کمر مناسبتر باشند.
جمعبندی
فشار دیسک کمر یکی از شایعترین مشکلات ستون فقرات است که میتواند باعث درد، بیحسی و محدودیت حرکتی شود. این مشکل معمولاً در اثر افزایش سن، سبک زندگی نامناسب، فعالیتهای سنگین یا عوامل ژنتیکی ایجاد میشود.
در بسیاری از بیماران، فشار دیسک کمر با درمانهای غیرجراحی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی بهبود پیدا میکند. اما در برخی موارد که علائم شدیدتر هستند، ممکن است جراحی لازم باشد.
تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب اهمیت زیادی دارد. در صورت بروز علائمی مانند درد شدید کمر، انتشار درد به پاها یا بیحسی اندامها، مراجعه به پزشک متخصص ضروری است.
دکتر حسن محمدی به عنوان جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات با بررسی دقیق وضعیت بیمار میتواند بهترین روش درمان فشار دیسک کمر را انتخاب کند و به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک نماید.
من دکتر حسن محمدی، متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات هستم. بیش از ۱۵ سال است که در حوزهی درمان و جراحی بیماریهای مغزی، نخاعی و ستون فقرات فعالیت میکنم و همواره تلاش کردهام با بهرهگیری از دانش روز، تجربه بالینی و تکنولوژیهای نوین، بهترین مسیر درمانی را برای بیمارانم فراهم کنم.
در این سالها افتخار داشتهام که در کنار تیم توانبخشی بیمارستان رفیده، بهعنوان عضو اصلی تیم درمان بیماران دچار ضایعات مغزی و نخاعی فعالیت کنم. هر روز در کنار این بیماران، معنای واقعی صبر، امید و اراده را لمس کردهام و همین تجربهها، انگیزهی من را برای ادامهی مسیر دوچندان کرده است.
در حال حاضر ریاست بیمارستان توانبخشی رفیده را بر عهده دارم و در کنار کار درمانی، در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و دانشگاه آزاد اسلامی به آموزش دانشجویان میپردازم. باور دارم انتقال تجربه و تربیت نسل آینده پزشکان، بخشی جداییناپذیر از رسالت حرفهای من است.
برای من، پزشکی فقط یک تخصص نیست؛ راهی است برای خدمت، بازگرداندن امید و کمک به بیماران تا بتوانند دوباره زندگی عادی و شایستهای را تجربه کنند.
اگر در مسیر درمان دچار تردید هستید یا به دنبال مشاورهای مطمئن برای بیماریهای مغز، نخاع یا ستون فقرات میگردید، با اطمینان میگویم که در این مسیر همراهتان خواهم بود.
