عود دیسک کمر: علت، علائم، درمان و پیشگیری
دیسک کمر بخشی نرم و ژلهای بین مهرههای ستون فقرات است که نقش ضربهگیر و انعطافدهنده ستون فقرات را ایفا میکند. هر دیسک شامل بخش بیرونی محکم (فیبر حلقوی) و بخش مرکزی ژلهای (هسته دیسک) است. مشکل دیسک کمر زمانی رخ میدهد که هسته مرکزی از جای خود خارج شده و روی ریشههای عصبی فشار وارد کند. این فشار باعث درد، بیحسی و ضعف در ناحیه کمر و پاها میشود.
عود دیسک کمر پس از جراحی نیز ممکن است رخ دهد و نیاز به بررسی سریع توسط پزشک دارد تا درمان مناسب آغاز شود. تا پایان این مقاله از از دکتر حسن محمدی، بهترین متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات در تهران همراه ما باشید.
علت عود دیسک کمر
عود دیسک کمر ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود:
- تروما و ضربه (مانند تصادف یا افتادن)
- حرکات ناگهانی یا بلند کردن اجسام سنگین
- پیچخوردگی یا کشش شدید ستون فقرات
- اضافه وزن که فشار بیشتری روی دیسکها وارد میکند
- عوامل ژنتیکی و وراثت
- ورزشهای تماسی یا سنگین
- مصرف دخانیات و الکل
- افزایش سن که باعث کاهش انعطافپذیری دیسک میشود
علائم عود دیسک کمر
علائم بستگی به محل و اندازه فتق دیسک و میزان فشار بر روی عصب دارد. برخی از شایعترین علائم عبارتند از:
- درد شدید در باسن، ران یا ساق پا
- درد و بیحسی در یک یا هر دو طرف بدن
- انتشار درد به دست یا پا
- تشدید درد هنگام شب یا با انجام حرکات خاص
- افزایش درد پس از نشستن یا ایستادن طولانی
- ضعف عضلانی
- مورمور شدن یا سوزش در محل آسیب
- بیحسی یا سوزنسوزن شدن ماهیچهها
درمان عود دیسک کمر
روشهای غیرجراحی
- دارودرمانی: استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش درد و التهاب
- فیزیوتراپی و ورزش درمانی: تقویت عضلات حمایتکننده ستون فقرات و کاهش فشار روی دیسک
- گرمادرمانی یا کمپرس سرد: برای کاهش اسپاسم و التهاب
- تزریق اپیدورال: برای کاهش التهاب و درد در ریشه عصبی
درمان آندوسکوپی دیسک کمر
برای عود دیسک بعد از جراحی، معمولاً از جراحی باز استفاده نمیشود. روش آندوسکوپی به دلیل کمترین میزان دستکاری بافتها و کاهش چسبندگی و عوارض، بهترین گزینه است. در این روش:
- برش کوچک ایجاد میشود
- ابزار ویژه (تروکار لولهای) وارد ستون فقرات میشود
- دوربین کوچک موقعیت دقیق دیسک را نشان میدهد
- فشار روی ریشه عصبی برداشته میشود
روشهای دسترسی در جراحی آندوسکوپی:
- روش پشت ستون فقرات (داخل بین لایهها)
- روش ترانسفرامینال (کنار ستون فقرات به نوروفورامن)
انواع جراحی دیسک کمر
- لامینکتومی: برداشتن بخشی از کانال نخاعی برای دسترسی به ریشه عصبی و خارج کردن دیسک
- جراحی میکروسکوپی: استفاده از میکروسکوپ جراحی برای دید بهتر و افزایش دقت
- لیزر دیسک کمر: ایجاد حفره در مرکز دیسک برای کاهش فشار و تسکین درد
پیشگیری از عود دیسک کمر
- حفظ تحرک و فعالیت بدنی منظم
- انجام ورزشهایی مانند پیادهروی، شنا و دو
- اصلاح حرکات روزانه: نشستن، ایستادن و برداشتن اجسام سنگین
- حفظ وزن مناسب
- پرهیز از کارهای سنگین که فشار روی ستون فقرات ایجاد میکند
چه افرادی بیشتر در معرض عود دیسک کمر هستند؟
دیسک کمر معمولاً پس از ۳۰ سالگی شایع میشود، اما امکان ابتلا در سنین پایینتر نیز وجود دارد. افرادی که سبک زندگی کمتحرک دارند یا فعالیت سنگین میکنند، بیشتر در معرض خطر هستند.
عوارض تعویق جراحی دیسک کمر
در صورتی که پزشک نیاز به جراحی را تشخیص دهد، تأخیر در عمل میتواند باعث پیشرفت آسیب، درد بیشتر و سختتر شدن جراحی شود و دوران نقاهت طولانیتری ایجاد کند.
کلام آخر
من دکتر حسن محمدی، متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات هستم. بیش از ۱۵ سال است که در حوزهی درمان و جراحی بیماریهای مغزی، نخاعی و ستون فقرات فعالیت میکنم و همواره تلاش کردهام با بهرهگیری از دانش روز، تجربه بالینی و تکنولوژیهای نوین، بهترین مسیر درمانی را برای بیمارانم فراهم کنم.
در این سالها افتخار داشتهام که در کنار تیم توانبخشی بیمارستان رفیده، بهعنوان عضو اصلی تیم درمان بیماران دچار ضایعات مغزی و نخاعی فعالیت کنم. هر روز در کنار این بیماران، معنای واقعی صبر، امید و اراده را لمس کردهام و همین تجربهها، انگیزهی من را برای ادامهی مسیر دوچندان کرده است.
در حال حاضر ریاست بیمارستان توانبخشی رفیده را بر عهده دارم و در کنار کار درمانی، در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و دانشگاه آزاد اسلامی به آموزش دانشجویان میپردازم. باور دارم انتقال تجربه و تربیت نسل آینده پزشکان، بخشی جداییناپذیر از رسالت حرفهای من است.
برای من، پزشکی فقط یک تخصص نیست؛ راهی است برای خدمت، بازگرداندن امید و کمک به بیماران تا بتوانند دوباره زندگی عادی و شایستهای را تجربه کنند.
اگر در مسیر درمان دچار تردید هستید یا به دنبال مشاورهای مطمئن برای بیماریهای مغز، نخاع یا ستون فقرات میگردید، با اطمینان میگویم که در این مسیر همراهتان خواهم بود.
