تومور مغزی و افسردگی؛ آیا تغییرات خلقی میتواند هشداری برای وجود تومور مغزی باشد؟
تومور مغزی از مهمترین بیماریهای نورولوژیک هستند که بسته به نوع، اندازه و محل قرارگیری میتوانند طیف وسیعی از علائم جسمی و روانی ایجاد کنند. یکی از پرسشهای رایج بیماران این است که آیا افسردگی ممکن است نشانهای از وجود تومور مغزی باشد؟
در ادامه، دکتر حسن محمدی بهعنوان جراح مغز و اعصاب در تهران، به بررسی دقیق ارتباط میان تومور مغزی و افسردگی میپردازد. تا پایان این مقاله از از دکتر حسن محمدی، بهترین متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات در تهران همراه ما باشید.
تومور مغزی چیست؟
تومور مغزی ممکن است خوشخیم یا بدخیم باشند. این تومورها یا از خود بافت مغز منشأ میگیرند (تومور اولیه) یا از سایر قسمتهای بدن به مغز گسترش پیدا میکنند (تومور ثانویه). علائم بسته به محل دقیق تومور متفاوت است؛ زیرا هر ناحیه از مغز مسئول عملکردی مشخص است.
علائم عمومی تومور مغزی
۱. سردردهای متفاوت یا تشدید شونده
حدود نیمی از بیماران مبتلا به تومور مغزی دچار سردردهای جدید یا تغییر الگوی سردردهای قبلی میشوند. ویژگیهای هشداردهنده:
- سردردهای شدیدتر هنگام صبح
- سردرد همراه با تهوع یا استفراغ
- بدتر شدن سردرد با سرفه، ورزش یا تغییر وضعیت
- عدم پاسخ به داروهای معمول مسکن
وجود سردرد لزوماً به معنای تومور نیست، اما سردردهای پایدار و غیرعادی نیاز به بررسی تخصصی دارد.
۲. تشنج
فشار تومور بر سلولهای عصبی میتواند باعث اختلال در فعالیت الکتریکی مغز و بروز تشنج شود.
حدود ۵۰٪ بیماران مبتلا، حداقل یک بار تشنج را تجربه میکنند.
۳. تغییرات شخصیتی و رفتاری
تومورهای لوب پیشانی، گیجگاهی یا مخچه ممکن است باعث:
- تحریکپذیری و پرخاشگری
- کاهش اعتماد به نفس و بیتفاوتی
- تغییرات ناگهانی خلقوخو
- رفتارهای غیرعادی یا تکانهای
این تغییرات میتوانند اولین نشانههای تومورهای لوب پیشانی باشند.
۴. مشکلات حافظه و تمرکز
اختلال در تمرکز، گمکردن کلمات، گیجی و اختلال در برنامهریزی از علائم تومورهای لوب پیشانی و گیجگاهی است.
۵. خستگی شدید و مداوم
خستگی غیرطبیعی که با استراحت برطرف نمیشود، ممکن است بهدلیل فعالیت تومور یا درمانهای مرتبط با آن رخ دهد.
۶. تهوع و استفراغ
این علامت بهویژه در تومورهایی که باعث افزایش فشار داخل جمجمه میشوند دیده میشود. البته تهوع دلایل رایج دیگری نیز دارد و باید توسط متخصص بررسی شود.
۷. ضعف یا بیحسی اندامها
این وضعیت معمولاً فقط در یک سمت بدن رخ میدهد و میتواند ناشی از فشاری باشد که تومور روی مسیرهای حرکتی وارد میکند.
تومور مغزی و افسردگی: چرا خلقوخو تغییر میکند؟
افسردگی یکی از شایعترین علائم در افراد مبتلا به تومور مغزی است، بهویژه زمانی که تومور در لوب پیشانی قرار داشته باشد؛ ناحیهای که مسئول تصمیمگیری، احساسات و شخصیت است.
علائم افسردگی مرتبط با تومور مغزی
- احساس غم یا بیارزشی
- کاهش علاقه به فعالیتهایی که قبلاً لذتبخش بودند
- خستگی و بیانرژی بودن
- بیخوابی یا خواب بیش از حد
- افکار ناامیدکننده یا خودآزاری
طبق مطالعات، از هر ۳ بیمار با تومور مغزی، یک نفر درجاتی از افسردگی را تجربه میکند.
افسردگی کاذب چیست؟
برخی بیماران دچار علائمی شبیه افسردگی میشوند اما علت، اختلال عملکرد مغزی بهدلیل تومور است؛ نه یک اختلال روانپزشکی.
این نوع افسردگی معمولاً در اثر درگیری ناحیه دورسو لترال پریفرونتال ایجاد میشود و پس از درمان تومور، بسیاری از علائم سریعاً برطرف میشوند.
مشکل مهم این نوع افسردگی:
بسیاری از بیماران با این علائم ابتدا به روانپزشک مراجعه میکنند و تنها درمان افسردگی دریافت میکنند؛ درحالیکه علت اصلی، یک ضایعه مغزی است.
تنها زمانی که فرد سردردهای پایدار، تشنج یا علائم عصبی داشته باشد، برای MRI و سایر بررسیهای مغزی ارجاع داده میشود.
علائم تومور مغزی بر اساس محل درگیری
مشکلات بینایی:
- تومورهای هیپوفیز
- تومورهای عصب بینایی
- درگیری لوب پسسری یا گیجگاهی
اختلالات گفتار و زبان:
- لوب گیجگاهی
- لوب جداری
مشکلات شنوایی:
- تومورهای نزدیک اعصاب جمجمه
- لوب گیجگاهی
مشکل بلع یا هماهنگی:
- مخچه
- پایه مغز
مشکل در تعادل یا حرکت:
- مخچه
- لوب پیشانی
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
وجود تنها یک یا چند علامت به معنای تومور مغزی نیست. اما اگر:
- علائم جدید و پایدار هستند
- شدت علائم در حال افزایش است
- تغییرات خلقی با سردردهای غیرطبیعی همراه شده
- تشنج، بیحسی یا مشکلات بینایی دارید
باید در اسرع وقت به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا بررسیهای دقیق شامل آزمایش خون، تستهای عصبی و MRI انجام شود.
کلام آخر
افسردگی میتواند یکی از علائم تومور مغزی، بهویژه درگیری لوب پیشانی باشد. تشخیص زودهنگام، نقش مهمی در درمان مؤثر و پیشگیری از آسیبهای جدی دارد.
در صورت مشاهده علائم مشکوک، مراجعه به جراح مغز و اعصاب میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.
من دکتر حسن محمدی، متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات هستم. بیش از ۱۵ سال است که در حوزهی درمان و جراحی بیماریهای مغزی، نخاعی و ستون فقرات فعالیت میکنم و همواره تلاش کردهام با بهرهگیری از دانش روز، تجربه بالینی و تکنولوژیهای نوین، بهترین مسیر درمانی را برای بیمارانم فراهم کنم.
در این سالها افتخار داشتهام که در کنار تیم توانبخشی بیمارستان رفیده، بهعنوان عضو اصلی تیم درمان بیماران دچار ضایعات مغزی و نخاعی فعالیت کنم. هر روز در کنار این بیماران، معنای واقعی صبر، امید و اراده را لمس کردهام و همین تجربهها، انگیزهی من را برای ادامهی مسیر دوچندان کرده است.
در حال حاضر ریاست بیمارستان توانبخشی رفیده را بر عهده دارم و در کنار کار درمانی، در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و دانشگاه آزاد اسلامی به آموزش دانشجویان میپردازم. باور دارم انتقال تجربه و تربیت نسل آینده پزشکان، بخشی جداییناپذیر از رسالت حرفهای من است.
برای من، پزشکی فقط یک تخصص نیست؛ راهی است برای خدمت، بازگرداندن امید و کمک به بیماران تا بتوانند دوباره زندگی عادی و شایستهای را تجربه کنند.
اگر در مسیر درمان دچار تردید هستید یا به دنبال مشاورهای مطمئن برای بیماریهای مغز، نخاع یا ستون فقرات میگردید، با اطمینان میگویم که در این مسیر همراهتان خواهم بود.
